به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، بازار ایران بار دیگر شاهد تکرار تجربه تلخ حذف ارز ترجیحی است؛ جراحی اقتصادی بدون پیوست حمایتی فوری. شورای اطلاعرسانی دولت اعلام کرده ارز نهادهها و کالاهای اساسی از تالار دوم تأمین خواهد شد، اما این خبر به جای آرامش، موجی از نگرانی ایجاد کرده است. فروشندگان میدانند فردا نهادهها گرانتر خواهند شد، پس از امروز قیمتها را بالا میبرند؛ حتی پیش از ورود محمولههای جدید. این همان «پیشخور کردن تورم» است که قدرت خرید مردم را در یک شکاف زمانی کوتاه میبلعد.
امضاهای طلایی و صفهای طولانی
عبارت «تأمین با اولویت ارز» در ذهن بازار مترادف با صفهای طولانی و امضاهای طلایی است. تجربه نشان داده هرجا اولویتبندی مطرح شود، رانت و تأخیر در تخصیص ارز نیز حضور دارد. اگر فاصله زمانی بین درخواست و دریافت ارز در تالار دوم طولانی شود، تولیدکننده هزینه خواب سرمایه را روی قیمت نهایی کالا میکشد و مصرفکننده بازنده اصلی خواهد بود.
دولت وعده داده مابهالتفاوت نرخ ارز مرغ را در کالابرگ شارژ کند، اما این حمایت تنها بخشی از فشار تورمی را پوشش میدهد. افزایش قیمت مرغ و روغن، انتظارات تورمی را به سایر بخشها مانند حملونقل، خدمات و حتی اجاره مسکن منتقل میکند. کالابرگ نمیتواند کرایه خانه یا هزینههای جانبی را جبران کند و در نتیجه خانوارها عملاً فقیرتر میشوند.
دهکهای میانی؛ بیپناه در جراحی اقتصادی
دهکهای پایین تحت پوشش کمیته امداد یا یارانههای مضاعف هستند و دهکهای بالا حساسیت کمتری به مواد غذایی دارند. اما طبقه کارمند، کارگر متوسط و بازنشستگان نه مشمول حمایتهای ویژهاند و نه توان مقابله با شوک قیمتی را دارند. این گروهها بیشترین فشار را احساس میکنند، در حالی که بسته جبرانی فوری برایشان تعریف نشده است.
تناقض در اطلاعرسانی
وزیر جهاد کشاورزی پیشتر تأکید کرده بود یارانه نهادههای دامی تا پایان سال حذف نخواهد شد. اما اعلام اخیر دولت درباره انتقال ارز کالاهای اساسی به تالار دوم، تناقضی آشکار ایجاد کرده است. مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام نیز گفته نهادههای دامی همچنان با نرخ مصوب ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی توزیع میشوند. این اختلاف روایتها، بیاعتمادی بازار را تشدید کرده و زمینه احتکار و کاهش عرضه را فراهم میکند.
بازار به وعدههای نسیه دولت اعتماد ندارد. وقتی قیمتها پیش از ورود کالاهای جدید بالا میرود و یارانه جبرانی با تأخیر واریز میشود، نتیجه چیزی جز احتکار، صفهای طولانی و کوچکتر شدن سفره مردم نیست. اگر دولت میخواهد از این خطا جلوگیری کند، باید همزمانی را رعایت کرده و مابهالتفاوت یارانه را پیش از اعمال نرخ جدید به حساب مردم واریز کند؛ نه اینکه وعده آن را به آینده موکول کند.
- نویسنده : مینوفر چراغی
