به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، بیماریهای سخت نظیر سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و مشکلات مزمن تنفسی، علاوه بر بار سنگین بهداشتی، یکی از مهمترین عوامل سقوط خانوادهها به دام فقر هستند. گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون نفر به دلیل هزینههای درمانی مستقیم به فقر مطلق کشیده میشوند و حدود ۱۵۰ میلیون نفر با هزینههای فاجعهبار مواجهاند؛ یعنی زمانی که هزینه درمان بیش از ۴۰ درصد توان پرداخت خانوار پس از کسر هزینههای ضروری زندگی باشد.
در کشورهای در حال توسعه، پوشش بیمهای محدود و ناکافی است. همین موضوع باعث میشود هزینههای درمان مستقیماً از جیب خانوادهها پرداخت شود. پیامد آن فروش داراییها، قرضگیری با بهره بالا، کاهش مصرف غذا و آموزش کودکان یا حتی کنار گذاشتن درمان است. مطالعات نشان داده خانوارهای کمدرآمد بیشترین آسیب را میبینند؛ درمان بیماریهای مزمن میتواند بین ۱۰ تا ۵۰ درصد درآمد سالانه آنها را ببلعد و چرخه فقر-بیماری را تقویت کند.
وضعیت در ایران
آمارها نشان میدهد شرایط در ایران بحرانیتر است. رئیس سابق اداره سرطان وزارت بهداشت اعلام کرده ۶۸ درصد مبتلایان به سرطان با هزینههای کمرشکن مواجهاند. هماکنون بیش از ۵۰ درصد هزینههای درمان از جیب مردم پرداخت میشود. گزارشهای سال ۱۴۰۴ حاکی از آن است که هزینه یک دوره درمان سرطان میتواند به ۹۰۰ میلیون تومان برسد. حتی با پوشش بیمهای، سهم بیمار حدود ۲۷۰ میلیون تومان است؛ رقمی که برای بسیاری از خانوادهها به معنای فروپاشی اقتصادی است.
صندوق بیماریهای خاص و صعبالعلاج بیمه سلامت با پوشش ۲.۳ میلیون نفر و ۱۳۰ بیماری، تلاش کرده بار مالی را کاهش دهد، اما افزایش قیمت داروها و ناکافی بودن پوشش بیمه، خانوادههای متوسط و پایین را در معرض نابودی اقتصادی قرار داده است. دهکهای پایین، بهویژه سالمندان و بیماران مزمن، بیشترین آسیب را میبینند؛ هزینه درمان میتواند چندین سال درآمد خانوار را مصرف کند و آنها را به فروش اموال یا ترک درمان وادار کند.
فقر عمیق و پیامدهای اجتماعی
هزینههای کمرشکن تنها فرد بیمار را تحت فشار قرار نمیدهد، بلکه کل خانواده را درگیر میکند. کاهش درآمد به دلیل ازکارافتادگی، هزینههای غیرمستقیم مانند حملونقل و مراقبت، و فشار روانی بر اعضای خانواده، همه بخشی از این بحران هستند. بیماریهای مزمن سالانه میلیاردها دلار خسارت اقتصادی ایجاد میکنند و فقر را عمیقتر میسازند.
کارشناسان تأکید دارند که راهکارهایی مانند تقویت پوشش بیمه همگانی، یارانه داروهای حیاتی، سرمایهگذاری در پیشگیری و تشخیص زودهنگام و اصلاحات ساختاری در نظام سلامت میتواند بار مالی خانوادهها را کاهش دهد. در غیر این صورت، بیماریهای صعبالعلاج همچنان میلیونها خانواده را به سمت فقر سوق خواهند داد و توسعه پایدار را تهدید خواهند کرد.
بیماریهای سخت تنها یک بحران پزشکی نیستند؛ آنها به غدهای تبدیل شدهاند که ریشه در اقتصاد خانواده میدواند. بدون اصلاحات جدی در نظام سلامت و حمایت مالی پایدار، این بیماریها همچنان سفرههای مردم را کوچکتر کرده و چرخه فقر را عمیقتر خواهند کرد.
- نویسنده : مینوفر چراغی
