به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، نمودارهای رسمی نشان میدهند تعداد ازدواجهای ثبتشده در ایران طی سالهای اخیر روندی نزولی داشته و از ارقام بالای ۱۷۰ هزار در فصلهای پررونق گذشته به حدود ۹۷ هزار مورد در پاییز ۱۴۰۳ سقوط کرده است. این کاهش، بحثهای گستردهای را در فضای مجازی و میان کارشناسان برانگیخته است.
بر اساس آمار سازمان ثبت احوال، ازدواجهای سالانه از حدود ۸۰۰ هزار در اوایل دهه ۱۳۹۰ به ۴۷۰ هزار در سال ۱۴۰۳ رسیده است. همزمان، میانگین سن ازدواج افزایش یافته؛ مردان در ۲۸.۳ سالگی و زنان در ۲۴.۱ سالگی ازدواج میکنند. در هفت ماه نخست ۱۴۰۴ نیز تنها ۲۷۲ هزار ازدواج ثبت شده و نسبت طلاق به ازدواج به مرز ۴۰ درصد نزدیک شده است.
این روند نزولی مستقیماً با سیاستهای «جوانی جمعیت» گره خورده است. قانونی که در سال ۱۴۰۰ با هدف حمایت از خانواده و افزایش جمعیت تصویب شد، با مشوقهایی مانند تسهیلات بانکی و مرخصی زایمان همراه بود، اما پس از چهار سال، مقامات رسمی اذعان دارند که تغییر محسوسی ایجاد نکرده است. نرخ باروری از ۶.۸ فرزند در دهه ۶۰ به کمتر از ۱.۵ رسیده و فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول به بیش از چهار سال افزایش یافته است.
کارشناسان معتقدند ناکامی این سیاستها ریشهای عمیقتر دارد. فشارهای اقتصادی، تورم، بیکاری و هزینههای سنگین مسکن ازدواج را برای بسیاری از جوانان به آرزویی دور از دسترس تبدیل کرده است. تغییرات فرهنگی و اولویتهای جدید نسل جوان نیز نقش دارند، اما بدون امنیت اقتصادی هیچ مشوقی کارساز نخواهد بود. اکنون حدود ۱۷ میلیون نفر در سن ازدواج مجرد ماندهاند و این وضعیت ایران را به سرعت به سمت پیری جمعیت سوق میدهد.
پیشبینیها نشان میدهد در چند دهه آینده سالمندان بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را تشکیل خواهند داد و بار تأمین اجتماعی و اقتصادی سنگینتر خواهد شد. در حالی که کشورهایی مانند ژاپن با وجود جمعیت سالمند بالا توانستهاند با مدیریت و تدابیر دقیق شرایط متفاوتی رقم بزنند، ایران همچنان با سیاستهای ناکارآمد و رویکردی اداری به مسئله جوانی جمعیت مینگرد.
سقوط آزاد ازدواج در ایران، نشانهای از بحران عمیق اجتماعی و اقتصادی است. جوانان امروز به ازدواج بیرغبت شدهاند و سیاستهای حمایتی نیز نتوانستهاند تغییری ایجاد کنند. بدون اصلاحات ساختاری در اقتصاد و فرهنگ، آینده جمعیت کشور با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
- نویسنده : مینوفر چراغی
