دیپلماسی در بن‌بست؛ عراقچی و سفرهای استانی به جای روابط بین‌الملل
دیپلماسی در بن‌بست؛ عراقچی و سفرهای استانی به جای روابط بین‌الملل
در شرایطی که سیاست خارجی ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند تحرک و ابتکار است، عباس عراقچی با سفرهای استانی و اظهارات جنجالی، بیش از آن‌که تصویر یک دیپلمات فعال در عرصه جهانی را بسازد، ضعف دستگاه دیپلماسی را به رخ کشیده و موجی از انتقادها را برانگیخته است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، عباس عراقچی در هفته‌های اخیر به یکی از پرحاشیه‌ترین چهره‌های دولت بدل شده است. سفرهای استانی او از اتاق بازرگانی اصفهان تا نشست با خیّرین و بازدید از کلیسا به‌عنوان مهم‌ترین فعالیت‌های وزیر خارجه» در رسانه‌های رسمی معرفی می‌شود، اما در فضای مجازی با کنایه‌های تند مواجه شده است. کاربران او را «وزیر خارجه استان تهران» یا «وزیر امور داخله» نامیده‌اند؛ تعابیری که نشان می‌دهد افکار عمومی این اقدامات را جایگزین ناکارآمدی در عرصه بین‌الملل می‌دانند.

مسئله صرفاً سفر رفتن نیست؛ مسئله جای خالی سفرهای اصلی است. وقتی خروجی دیپلماسی به افتتاح خیابان یا مجتمع مسکونی قدیمی تقلیل پیدا می‌کند، طبیعی است که منتقدان بپرسند وزارت خارجه دقیقاً مشغول چه کاری است. همین وضعیت باعث شده برخی مخالفان دولت صراحتاً از لزوم آغاز ترمیم کابینه از وزارت خارجه سخن بگویند.

اظهارات عراقچی نیز بر این حاشیه‌ها افزوده است. جمله «تحریم برکاتی هم دارد» به‌جای تحلیل دیپلماتیک، به نمک‌پاشی بر زخم مردم تعبیر شد و موجی از انتقادها را روانه او کرد. در جامعه‌ای زیر فشار معیشتی، چنین سخنانی فاصله سیاست‌گذار با واقعیت زندگی مردم را آشکارتر می‌کند؛ فاصله‌ای که با سفرهای استانی پر نمی‌شود.

به این‌ها باید حواشی زندگی شخصی وزیر خارجه را نیز افزود؛ از ماجرای همسر دوم تا تصاویر سفر به باکو و استفاده از برندهای لاکچری. چه درست و چه اغراق‌شده، این حاشیه‌ها در فضای ملتهب افکار عمومی بر متن غلبه کرده و تصویر یک دیپلمات درگیر «نمایش داخلی» را تقویت کرده‌اند.

در این میان، حمایت رسانه‌های اصولگرا از عراقچی نیز به بخشی از مسئله تبدیل شده است. تجربه نشان داده هرگاه یک مقام دولتی به «خط قرمز انتقادناپذیر» بدل شود، بیش از آن‌که نشانه اقتدار باشد، علامت فاصله گرفتن از جامعه و نزدیک‌تر شدن به نهادهای قدرت است.

آنچه امروز در کارنامه عراقچی دیده می‌شود، بیش از آن‌که داستان یک فرد باشد، آینه وضعیت سیاست خارجی ایران است؛ وضعیتی که در آن سفر استانی «خبر» می‌شود، جمله‌ای درباره «برکات تحریم» جنجال می‌آفریند و افتتاح خیابان به‌عنوان دستاورد معرفی می‌شود. در چنین شرایطی، کنایه کاربران چندان بی‌راه نیست: وقتی دیپلماسی جهانی از کار افتاده، ظاهراً باید روابط بین‌الملل را از خانه خودمان آغاز کنیم.

سفرهای استانی عباس عراقچی و اظهارات پرحاشیه او، بیش از آن‌که نشانه تحرک دیپلماتیک باشد، بازتابی از بن‌بست سیاست خارجی ایران است. دیپلماسی‌ای که به جای حضور در عرصه جهانی به نمایش داخلی تقلیل یافته و اعتماد عمومی را بیش از پیش فرسایش می‌دهد.

  • نویسنده : مینوفر چراغی