به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، نام دونالد ترامپ در سیاست خارجی آمریکا بیش از هر موضوع دیگری با خروج از توافقهای بینالمللی، تغییر ناگهانی مسیر مذاکرات و سیاست فشار حداکثری شناخته میشود. در پرونده ایران نیز تصمیمهای دولت او، از خروج از برجام تا تحولات پس از آن، تأثیر مستقیمی بر روند روابط تهران و واشنگتن گذاشت و سطح بیاعتمادی میان دو طرف را افزایش داد.
خروج از برجام؛ نقطه عطف اختلافات
یکی از مهمترین رخدادهای این دوره، خروج آمریکا از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بود؛ توافقی که پس از سالها مذاکره میان ایران و کشورهای عضو گروه ۱+۵ به دست آمد و در قالب قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل نیز به تأیید رسید.
دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ به صورت یکجانبه از این توافق خارج شد و همزمان سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران در پیش گرفت؛ تصمیمی که مسیر اجرای برجام را با چالش جدی روبهرو کرد و فضای روابط دو کشور را وارد مرحله تازهای از تنش ساخت.
مذاکره در سایه تنش
در مقاطع بعدی نیز همزمان با مطرح شدن مسیرهای دیپلماتیک، تحولات میدانی روند دیگری را دنبال میکرد.
در روایت مقامهای ایرانی، آمریکا در حالی از ادامه گفتوگو سخن میگفت که همزمان شرایط برای افزایش فشارهای امنیتی و نظامی علیه ایران فراهم میشد. از نگاه تهران، این همزمانی موجب شد اعتماد به روند مذاکرات بیش از گذشته کاهش یابد و دیپلماسی با تردیدهای جدی روبهرو شود.
اختلاف بر سر اجرای تفاهمها
پس از پایان درگیریهای اخیر نیز بحث درباره اجرای تفاهمهای شکلگرفته ادامه یافت.
به روایت منابع ایرانی، با وجود توافق اولیه بر سر برخی بندهای مشترک، روند اجرای آن با اختلافهایی همراه شد و اقدامهای بعدی آمریکا و رژیم صهیونیستی، از نگاه تهران، با مفاد تفاهمهای انجامشده همخوانی نداشت. این تحولات باعث شد موضوع پایبندی واشنگتن به تعهدات بار دیگر در کانون توجه قرار گیرد.
چرا تهران بر «تضمین» تأکید دارد؟
مجموعه این تجربهها، از خروج از برجام تا اختلافهای مربوط به اجرای توافقها، باعث شده است که در نگاه تصمیمگیران ایرانی، هرگونه توافق آینده بدون دریافت تضمینهای عملی و حقوقی، از پشتوانه کافی برخوردار نباشد.
به همین دلیل، در سالهای اخیر یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات، مسئله ارائه تضمین برای اجرای تعهدات از سوی آمریکا بوده است؛ موضوعی که تهران آن را شرط کاهش بیاعتمادی و تداوم هر توافق احتمالی میداند.
تجربهای که به یک دولت محدود نماند
بررسی روند روابط ایران و آمریکا نشان میدهد موضوع اختلاف بر سر اجرای تعهدات، تنها به دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ محدود نبوده است.
در سالهای گذشته نیز تهران بارها اعلام کرده که دولتهای مختلف آمریکا، با وجود تفاوت در رویکردهای سیاسی، در عمل نتوانستهاند اعتماد لازم را برای اجرای کامل تعهدات خود ایجاد کنند. از همین رو، تجربههای گذشته همچنان بر نحوه مواجهه ایران با هر دور جدید از مذاکرات اثرگذار است.
