به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، خبر شناسایی یک فرآورده تقلبی از دارویی مانند Polivy را نمیتوان در حد یک هشدار معمول دارویی دید. Polivy با ماده مؤثره «پولاتوزوماب ودوتین» یک داروی تخصصی مورد استفاده در درمان برخی بیماریهای خونی و سرطانهای مرتبط است و نمونه ۱۴۰ میلیگرمی آن به صورت پودر برای تهیه محلول تزریقی عرضه میشود. در چنین دارویی، بیمار صرفاً یک قرص یا آمپول معمولی را مصرف نمیکند؛ دارویی وارد چرخه درمان شده که قرار است بخشی از یک برنامه تخصصی و حساس پزشکی باشد.
هشدار سازمان غذا و دارو درباره فرآوردهای با عنوان Polivy، دوز ۱۴۰ میلیگرم و سری ساخت H۶۹۸۰H۰۵ منتشر شده و بر جمعآوری آن تأکید شده است. بنابراین موضوع برای مصرفکننده عادی نیست که بخواهد با مقایسه ظاهر بستهبندی درباره اصالت آن تصمیم بگیرد؛ چنین فرآوردهای باید از چرخه مصرف خارج شود و هرگونه عارضه ناخواسته یا نبود اثر مورد انتظار نیز به نهاد ناظر گزارش شود.
اهمیت ماجرا از همینجا روشن میشود؛ داروی تقلبی فقط ممکن است «داروی بد» نباشد، بلکه ممکن است اصلاً آن چیزی نباشد که روی برچسب نوشته شده است. سازمان جهانی بهداشت، داروی تقلبی را فرآوردهای میداند که عمداً هویت، ترکیب یا منشأ آن به شکل گمراهکننده ارائه شده باشد. پیامد چنین فرآوردهای نیز میتواند از بیاثر بودن درمان تا بروز عوارض جدی و حتی تهدید جان بیمار ادامه پیدا کند.
برای بیماری که درگیر سرطان است، «بیاثر بودن» یک دارو هم معنای سادهای ندارد. زمان در درمان بسیاری از سرطانها اهمیت دارد و خانوادهای که تصور میکند داروی تجویزشده را دریافت کرده، ممکن است بدون اینکه بداند در حال از دست دادن بخشی از مسیر درمان باشد. به همین دلیل است که مسئله داروی تقلبی برای یک بیمار سرطانی، تنها خرید یک محصول نامعتبر نیست؛ مسئله میتواند به از دست رفتن فرصت درمان و تحمیل هزینههای بیشتر جسمی و مالی منجر شود.
این نگرانی البته فقط به ایران محدود نمیشود. سازمان جهانی بهداشت در سال جاری میلادی نیز درباره نمونههای تقلبی داروهای مهم سرطان و بیماریهای جدی هشدار داده است؛ از جمله در ژوئن ۲۰۲۶ درباره فرآوردههای تقلبی JAKAVI که در ایران نیز شناسایی شده بودند. WHO میگوید داروهای تقلبی میتوانند در همه کشورها و در مورد داروهای گرانقیمت سرطان نیز وارد زنجیره تأمین شوند.
یک نکته دیگر هم نباید نادیده گرفته شود؛ داروی تقلبی معمولاً در خلأ پیدا نمیشود. گسترش فروش در کانالهای غیررسمی، خرید اینترنتی از منابع نامعتبر و پیچیدهتر شدن زنجیرههای تأمین، فرصت بیشتری برای ورود چنین محصولاتی ایجاد میکند. WHO نیز فروش اینترنتی از منابع غیرمجاز را یکی از مسیرهای مهم رسیدن فرآوردههای تقلبی به دست بیماران میداند.
برای همین، هشدار درباره Polivy یک پیام روشن برای بیماران و خانوادهها دارد: داروی سرطان را نباید از هر مسیری تهیه کرد و نباید اصالت یک فرآورده را صرفاً بر اساس نام دارو، ظاهر بستهبندی یا ادعای فروشنده پذیرفت. داروهای تخصصی سرطان باید در زنجیره رسمی و تحت نظر مراکز و متخصصان مربوط تهیه و مصرف شوند؛ تشخیص اصالت نیز موضوعی فنی است، نه کاری که بیمار بتواند با حدس و مقایسه ظاهری انجام دهد.
در طرف دیگر، مسئولیت نهادهای نظارتی هم با صدور یک هشدار تمام نمیشود. وقتی فرآورده تقلبی وارد بازار شده، پرسشهای مهمتری مطرح است: این محصول از چه مسیری وارد شده، در کدام حلقه از زنجیره توزیع قرار گرفته، چه تعداد از این فرآوردهها توزیع شده و آیا احتمال مصرف آن توسط بیماران وجود دارد؟ هرچه پاسخ این پرسشها سریعتر مشخص شود، امکان جلوگیری از آسیب بیشتر هم بالاتر میرود.
مسئله برای بیمار سرطانی بیش از هر چیز اعتماد است؛ اعتماد به دارویی که قرار است بخشی از امید او برای ادامه درمان باشد. اگر بیمار نداند محصولی که در اختیارش قرار گرفته اصل است یا تقلبی، حتی داروی واقعی هم در سایه بیاعتمادی قرار میگیرد. WHO نیز هشدار داده که فرآوردههای تقلبی علاوه بر آسیب مستقیم به بیمار، اعتماد عمومی به دارو و نظام سلامت را تضعیف میکنند.
حالا باید دید درباره سری ساخت اعلامشده از Polivy چه تعداد فرآورده در بازار بوده و شبکه توزیع آن تا کجا پیش رفته است. در ماجرای داروی سرطان، جمعآوری یک ویال پایان کار نیست؛ مهمتر از آن، پیدا کردن مسیری است که اجازه داده داروی تقلبی تا نزدیکی تخت بیمار برسد.
- نویسنده : سردبیر هوژان
