به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، از نخستین ساعات انتشار خبرهای مربوط به حملات اخیر، یکی از پرسشهایی که در فضای مجازی مطرح شد، سرنوشت اینترنت بود. کاربران میپرسند آیا افزایش تهدیدهای امنیتی میتواند به محدود شدن دسترسی به اینترنت منجر شود یا کشور مسیر دیگری برای مدیریت این شرایط انتخاب خواهد کرد؟
این نگرانی ریشه در تجربه سالهای گذشته دارد. هر بار که کشور وارد یک دوره حساس امنیتی شده، موضوع اینترنت نیز به یکی از محورهای اصلی بحث میان مردم و کارشناسان تبدیل شده است. امروز اما وابستگی جامعه به اینترنت بسیار بیشتر از گذشته است و قطع یا اختلال گسترده در شبکه میتواند زندگی بخش زیادی از مردم را تحت تاثیر قرار دهد.
بانکداری الکترونیک، کسبوکارهای اینترنتی، خدمات اداری، آموزش و ارتباطات روزمره، بخشهایی هستند که در سالهای اخیر به اینترنت وابسته شدهاند. به همین دلیل تصمیم درباره وضعیت شبکه در زمان بحران، فقط یک تصمیم فنی نیست و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای دارد.
تجربه جهان؛ جنگ فقط در میدان نظامی نیست
جنگهای جدید نشان دادهاند که فضای سایبری به یکی از میدانهای اصلی تقابل میان کشورها تبدیل شده است. حمله به سامانههای خدماتی، زیرساختهای ارتباطی و مراکز حساس، بخشی از برنامههایی است که در درگیریهای مدرن مورد توجه قرار میگیرد.
به همین دلیل کشورها در زمان بحران معمولاً تلاش میکنند میان حفاظت از زیرساختهای حیاتی و حفظ ارتباطات عمومی تعادل ایجاد کنند. راهبرد اصلی بسیاری از کشورها، افزایش توان دفاع سایبری و مقاومسازی شبکههاست تا در زمان حمله، خدمات ضروری همچنان فعال بمانند.
آیا قطع اینترنت مانع حملات سایبری میشود؟
یکی از بحثهای اصلی میان کارشناسان این است که آیا قطع اینترنت میتواند امنیت سایبری را افزایش دهد یا خیر.
متخصصان امنیت شبکه معتقدند بسیاری از حملات سایبری از مسیر اتصال مستقیم به اینترنت انجام نمیشوند. مهاجمان گاهی از ضعفهای نرمافزاری، تجهیزات آلوده، خطاهای انسانی یا مسیرهای نفوذی که از قبل ایجاد شدهاند استفاده میکنند. به همین دلیل قطع ارتباط عمومی با اینترنت، به تنهایی نمیتواند مانع وقوع حملات پیچیده شود.
در مقابل، برخی کارشناسان امنیتی معتقدند در شرایط خاص، محدود کردن بخشی از دسترسیها میتواند به مدیریت بهتر تهدیدها کمک کند. اختلاف نظر اصلی میان این دو دیدگاه، درباره میزان تاثیرگذاری این اقدام و هزینههایی است که برای جامعه ایجاد میکند.
هزینههای قطع اینترنت فقط فنی نیست
تجربه قطعیهای گذشته نشان داده است که اختلال در اینترنت خیلی زود از یک مسئله فنی به یک مسئله اجتماعی و اقتصادی تبدیل میشود.
کسبوکارهای آنلاین نخستین گروههایی هستند که از محدودیت ارتباطات آسیب میبینند. فروشگاههای اینترنتی، خدمات دیجیتال، ارتباط شرکتها با مشتریان و بسیاری از فعالیتهای اقتصادی روزانه، وابستگی مستقیمی به اینترنت دارند.
از سوی دیگر، نبود دسترسی پایدار به اطلاعات و ارتباطات میتواند فضای شایعات را افزایش دهد. در شرایط بحرانی، اطلاعرسانی دقیق و سریع اهمیت زیادی دارد و هرگونه خلأ اطلاعاتی میتواند نگرانی عمومی را افزایش دهد.
وضعیت فعلی اینترنت چه خواهد شد؟
بررسی وضعیت فعلی نشان میدهد تاکنون اطلاعیه رسمی درباره قطع سراسری اینترنت منتشر نشده است. مسئولان ارتباطی کشور نیز درباره اعمال محدودیت گسترده اطلاعرسانی نکردهاند.
با این حال، ادامه تحولات امنیتی میتواند شرایط را تغییر دهد. در چنین وضعیتی، تصمیمگیری درباره اینترنت به میزان تهدیدها، وضعیت زیرساختها و ارزیابی نهادهای مسئول بستگی خواهد داشت.
آنچه در این میان اهمیت دارد، ارائه اطلاعات شفاف به مردم است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که نبود اطلاعرسانی روشن، زمینه انتشار شایعات و افزایش نگرانیها را فراهم میکند.
اینترنت؛ بخش جدید میدان جنگ
امروز جنگ فقط در مرزها و میدانهای نظامی دنبال نمیشود. بخش مهمی از تقابلها در فضای سایبری شکل میگیرد؛ جایی که زیرساختهای ارتباطی، اطلاعات و خدمات عمومی هدف قرار میگیرند.
مدیریت اینترنت در چنین شرایطی نیازمند تصمیمهایی است که هم امنیت کشور را تامین کند و هم اجازه دهد زندگی روزمره مردم با کمترین اختلال ادامه پیدا کند. آینده ارتباطات در روزهای بحران، بیش از هر چیز به توان مدیریت، آمادگی زیرساختها و اعتماد میان مردم و مسئولان وابسته است.
- نویسنده : سردبیر هوژان
