پشت پرده بیانیه قالیباف؛ پیام تهران به آمریکا چه بود؟
پشت پرده بیانیه قالیباف؛ پیام تهران به آمریکا چه بود؟
در شرایطی که حملات آمریکا ادامه دارد و هم‌زمان بحث مذاکره همچنان روی میز است، بیانیه محمدباقر قالیباف پرسش‌های تازه‌ای درباره راهبرد ایران ایجاد کرده است؛ هانی‌زاده در گفت‌وگوی اختصاصی با هوژان از پیام‌های پنهان این بیانیه، نقش تنگه هرمز، نسبت دیپلماسی با قدرت نظامی و چرایی بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن سخن می‌گوید.

در شرایطی که بیانیه تبیینی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکره‌کننده ایران، بازتاب گسترده‌ای در فضای سیاسی کشور داشته، حسن هانی‌زاده، تحلیلگر مسائل بین‌المللی در گفت‌وگوی اختصاصی با پایگاه خبری تحلیلی هوژان این بیانیه را بخشی از راهبرد ثابت جمهوری اسلامی در قبال آمریکا توصیف کرد و گفت: تهران مسیر دیپلماسی را نبسته است، اما تجربه نشان داده واشنگتن شریک قابل اعتمادی نیست و سیاست فشار را حتی در میانه مذاکرات نیز دنبال می‌کند.

هانی‌زاده در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به محتوای بیانیه قالیباف اظهار کرد: این متن را باید در چارچوب سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی تحلیل کرد؛ سیاستی که همواره بر حفظ راه گفت‌وگو تأکید داشته، اما هیچ‌گاه امنیت ملی و اقتدار دفاعی را معطل نتیجه مذاکرات نکرده است.

وی افزود: بیانیه رئیس مجلس نشان می‌دهد تیم مذاکره‌کننده ایرانی همچنان به اصول شناخته‌شده روابط بین‌الملل پایبند است و تلاش می‌کند این پیام را منتقل کند که ایران باب مذاکره را نبسته است؛ اما این به معنای اعتماد به آمریکا نیست.

تجربه، خوش‌بینی به آمریکا را تأیید نمی‌کند

این تحلیلگر مسائل بین‌المللی با اشاره به عملکرد دولت آمریکا در سال‌های گذشته عنوان داشت: تجربه ثابت کرده دولت آمریکا به‌ویژه در دوره دونالد ترامپ، پایبندی چندانی به قواعد و تعهدات بین‌المللی ندارد و همواره تلاش کرده است با استفاده از فشار نظامی، تحریم و تهدید، طرف مقابل را وادار به پذیرش خواسته‌های خود کند.

وی ادامه داد: نمونه روشن این رفتار را در جریان مذاکرات نیز شاهد بودیم؛ زمانی که هم‌زمان با باز بودن مسیر گفت‌وگو، آمریکا دست به اقدام نظامی زد. به همین دلیل نباید تصور کرد که صرف آغاز مذاکره، رفتار واشنگتن تغییر خواهد کرد.

مذاکره، جایگزین قدرت دفاعی نیست

هانی‌زاده با اشاره به تأکید چندباره قالیباف بر مفاهیم «امنیت ملی» و «منافع ملی» تصریح کرد: این دو مفهوم در سیاست خارجی ایران از یکدیگر جدا نیستند و دیپلماسی زمانی معنا پیدا می‌کند که پشتوانه قدرت ملی و توان بازدارندگی وجود داشته باشد.

وی خاطرنشان ساخت: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مستقل از روند مذاکرات، مأموریت خود را در دفاع از تمامیت ارضی کشور دنبال می‌کنند. آمادگی دفاعی ایران تحت تأثیر فضای مذاکرات قرار نمی‌گیرد و نیروهای مسلح همواره برای مقابله با هرگونه تجاوز آماده هستند.

به گفته این کارشناس، ملت ایران نیز بیش از هر چیز به توان بازدارندگی نیروهای مسلح اعتماد دارد و همین توان دفاعی، مهم‌ترین پشتوانه دیپلماسی کشور محسوب می‌شود.

تنگه هرمز، برگ راهبردی ایران است

هانی‌زاده بخش مربوط به تنگه هرمز را از مهم‌ترین محورهای بیانیه رئیس مجلس دانست و ابراز داشت: تنگه هرمز یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران است و از منظر حقوقی، جغرافیایی و بین‌المللی، ایران جایگاه تعیین‌کننده‌ای در این آبراه دارد.

وی افزود: این موضوع به هیچ عنوان قابل معامله نیست. هرگونه عقب‌نشینی در این حوزه، به معنای چشم‌پوشی از یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت ملی خواهد بود.

این تحلیل‌گر مسائل بین المللی سه مؤلفه اصلی اقتدار جمهوری اسلامی را حضور مردم، توان بازدارندگی نیروهای مسلح و جایگاه راهبردی تنگه هرمز عنوان کرد و گفت: این سه ضلع، قدرت چانه‌زنی ایران را در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی شکل می‌دهند.

پیام ویژه به مردم جنوب

هانی زاده در ادامه با اشاره به بخش پایانی بیانیه قالیباف و خطاب مستقیم او به مردم جنوب کشور اظهار داشت: مناطق جنوبی در روزهای اخیر بیشترین فشار ناشی از حملات آمریکا را تحمل کرده‌اند و طبیعی است که این بخش از بیانیه حامل یک پیام سیاسی و اجتماعی باشد. آمریکا تلاش می‌کند با هدف قرار دادن جنوب کشور، فشار روانی و عملیاتی ایجاد کند، اما تجربه نشان داده این‌گونه اقدامات افزون بر آنکه انسجام داخلی را کاهش نمی‌دهد، بلکه همبستگی ملی را تقویت می‌کند.

این تحلیلگر تأکید کرد: هداف دشمن در جنوب، فراتر از حملات نظامی است، اما هوشیاری نیروهای مسلح و همراهی مردم اجازه نخواهد داد این اهداف محقق شود.

بیانیه‌ای با دو مخاطب

هانی زاده در پایان گفت‌وگوی خود با هوژان تأکید کرد: بیانیه رئیس مجلس را نباید صرفاً یک پیام داخلی دانست. این بیانیه هم برای افکار عمومی داخل کشور نوشته شده و هم برای بازیگران خارجی. پیام آن روشن است؛ جمهوری اسلامی ایران همچنان از مسیرهای سیاسی و دیپلماتیک استقبال می‌کند، اما هم‌زمان بر مؤلفه‌های قدرت ملی، امنیت کشور و حفظ منافع راهبردی خود تأکید دارد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: مسیر دیپلماسی باید با هوشمندی ادامه پیدا کند، اما تجربه نشان می‌دهد نباید به سیگنال‌های مثبت آمریکا یا وعده‌های مقطعی این کشور خوش‌بین بود؛ زیرا سیاست فشار و اعمال قدرت همچنان بخش ثابتی از رفتار واشنگتن در قبال ایران است.

  • نویسنده : مینوفر چراغی