به گزارش پایگاه خبری تحلیلی هوژان، بانک مرکزی پس از گذشت بیش از یک سال از ابلاغ آخرین جدول کارمزدهای خدمات بانکی، نرخهای جدید را ابلاغ کرده است. مبنای این بازنگری، پیشنهادهای شورای هماهنگی بانکها و کانون بانکها و مؤسسات اعتباری خصوصی و همچنین توجه به بهای تمامشده خدمات اعلام شده است؛ با این حال، مقایسه نرخهای جدید با ارقام سال گذشته نشان میدهد بخشی از هزینههای بانکی رشد قابل توجهی داشتهاند.
این تغییرات فقط به خدمات پیچیده بانکی محدود نمیشود و برخی خدمات روزمرهای را نیز دربرمیگیرد که مشتریان به شکل مستمر از آنها استفاده میکنند. ارسال پیامک تراکنش، دریافت گردش حساب، فعالسازی خدمات غیرحضوری، احراز هویت الکترونیکی و صدور کارت بانکی از جمله خدماتی هستند که نرخ آنها در جدول جدید تغییر کرده است؛ به همین دلیل افزایش کارمزدها میتواند برای مشتریان در مجموع، هزینه قابل توجهی ایجاد کند.
۷۶ خدمت بانکی زیر ذرهبین کارمزدها
بانک مرکزی اعلام کرده است نرخ انواع و حداکثر میزان کارمزد خدمات بانکی الکترونیکی بازنگری و بهروزرسانی شده و این نرخها از تاریخ ابلاغ لازمالاجرا هستند. بر اساس بخشنامه جدید، دریافت هرگونه وجه اضافی تحت عنوان کارمزد خدمات بانکی الکترونیکی خارج از چارچوب تعیینشده، مجاز نیست.
نکته مهم این است که ارقام اعلامشده، سقف کارمزد خدمات محسوب میشوند و بانکها میتوانند برای مشتریان خود تا ۳۰ درصد تخفیف در نظر بگیرند. برای افراد تحت پوشش سازمان بهزیستی، مستمریبگیران و مددجویان کمیته امداد نیز امکان اعمال تخفیف تا سقف ۱۰۰ درصد پیشبینی شده و شرکتهای دانشبنیان نیز میتوانند از تخفیف حداکثر ۴۰ درصدی برخوردار شوند.
کارت بانکی گرانتر شد؛ گمکردن کارت چقدر هزینه دارد؟
یکی از تغییرات قابل توجه در جدول جدید، افزایش هزینه صدور کارت بانکی است. کارمزد صدور انواع کارت مغناطیسی هوشمند یا اعتباری در سال ۱۴۰۵ به ۱۴ هزار تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در سال گذشته ۹ هزار تومان بود و به این ترتیب، هزینه صدور این کارتها حدود ۵۵ درصد افزایش پیدا کرده است.
اما هزینه اصلی زمانی خودش را نشان میدهد که کارت پیش از پایان اعتبار، به دلیل مفقودی یا سهلانگاری مشتری نیازمند صدور مجدد باشد. در چنین شرایطی، علاوه بر هزینه صدور کارت، مبلغ ۳۰ هزار تومان نیز بابت صدور کارت المثنی دریافت میشود؛ یعنی مشتری در نمونه کارت مغناطیسی هوشمند، در مجموع باید ۴۴ هزار تومان بپردازد.
این افزایش برای مشتریای که کارت خود را گم کرده یا به هر دلیل نیازمند کارت جایگزین شده، صرفاً یک رقم کوچک در قبض بانکی نیست. وقتی هزینه صدور کارت و هزینه المثنی در کنار سایر کارمزدهای روزمره قرار میگیرد، مجموع مبالغ پرداختی مشتری در طول سال افزایش پیدا میکند؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از خدمات بانکی امروز بهصورت کاملاً غیرحضوری انجام میشوند.
فعالسازی اینترنتبانک و همراهبانک ۶۰ درصد گران شد
یکی دیگر از خدماتی که افزایش قابل توجهی داشته، فعالسازی همراهبانک و اینترنتبانک است. بر اساس نرخهای جدید، فعالسازی هر درگاه ۲ هزار تومان هزینه دارد که نسبت به سال گذشته رشد ۶۰ درصدی را نشان میدهد.
این خدمت در شرایطی مشمول افزایش شده که بانکها طی سالهای اخیر مشتریان را به سمت استفاده از خدمات غیرحضوری سوق دادهاند. انجام انتقال وجه، پرداخت قبوض، مشاهده حساب، دریافت گزارش تراکنشها و بسیاری از عملیات بانکی اکنون از طریق همین درگاهها انجام میشود و طبیعی است که افزایش هزینه فعالسازی خدمات دیجیتال، هرچند در ظاهر رقم بزرگی نباشد، در مقیاس تعداد بالای کاربران قابل توجه خواهد بود.
از سوی دیگر، افزایش کارمزد خدمات غیرحضوری این سؤال را نیز مطرح میکند که آیا توسعه بانکداری دیجیتال قرار است با کاهش هزینههای عملیاتی بانکها همراه شود یا بخشی از هزینههای این گذار همچنان به مشتری منتقل خواهد شد؟
پیامک بانکی هم ارزان نماند
پیامک اطلاعرسانی تراکنشها نیز در جدول جدید بدون تغییر نمانده است. کارمزد این خدمت در سال ۱۴۰۵، ۵۰ تومان بهاضافه هزینه پیامک تعیین شده؛ در حالی که نرخ سال گذشته ۳۷ تومان بهاضافه هزینه پیامک بود و به این ترتیب، بخش کارمزدی این خدمت حدود ۳۵ درصد افزایش یافته است.
ممکن است افزایش چند تومان در هر پیامک در نگاه نخست ناچیز به نظر برسد، اما تفاوت زمانی آشکار میشود که تعداد تراکنشهای یک حساب و تعداد پیامکهای ارسالی طی ماه یا سال را در نظر بگیریم. بهخصوص برای حسابهایی که تراکنشهای بیشتری دارند، هزینه پیامک میتواند در پایان سال رقم قابل توجهی ایجاد کند.
در عین حال، استفاده از پیامک بانکی برای بسیاری از مشتریان صرفاً یک خدمت جانبی نیست و نقش مهمی در اطلاع از برداشت، واریز و سایر تراکنشها دارد. بنابراین مشتری عملاً برای دریافت یک ابزار نظارتی و امنیتی نیز باید هزینه پرداخت کند.
دریافت گردش حساب ۵۹ درصد گران شد
اعلام ۱۰ گردش آخر کارت بهصورت بینبانکی نیز از دیگر خدماتی است که افزایش قابل توجهی داشته است. هزینه این خدمت از ۲۲۰ تومان در سال گذشته به ۳۵۰ تومان رسیده و در نتیجه، کارمزد آن حدود ۵۹ درصد رشد کرده است.
در شرایطی که دسترسی به اطلاعات حساب یکی از پایهایترین نیازهای مشتریان بانکی است، افزایش هزینه چنین خدمتی نشان میدهد بازنگری کارمزدها تنها محدود به خدمات تخصصی یا پرهزینه نیست. حتی دریافت اطلاعات مالی حساب نیز در جدول جدید با نرخ بالاتری محاسبه میشود.
این تغییرات زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که مشتری برای کنترل حساب، بررسی تراکنشها یا دریافت سابقه مالی خود به شکل مکرر به این خدمات نیاز داشته باشد.
۶۰ درصد افزایش برای انسداد و رفع انسداد حساب
انسداد یا رفع انسداد غیرحضوری حساب به درخواست مشتری نیز مشمول افزایش ۶۰ درصدی شده است. نرخ جدید این خدمت برای تمامی حسابها ۶ هزار و ۶۰۰ تومان تعیین شده؛ رقمی که نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی دارد.
احراز هویت غیرحضوری یا الکترونیکی نیز در همین محدوده رشد قرار گرفته و کارمزد آن ۲۰ هزار تومان بهاضافه هزینه استعلامها تعیین شده است. این خدمت نیز نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش داشته و هزینه استفاده از فرآیندهای دیجیتال احراز هویت را برای مشتریان افزایش داده است.
در مجموع، جدول جدید نشان میدهد بخشی از خدماتی که فلسفه آنها کاهش مراجعه حضوری و سادهتر کردن فرآیندهای بانکی بوده، اکنون با هزینه بیشتری ارائه میشوند؛ موضوعی که ضرورت شفافیت بیشتر درباره بهای تمامشده واقعی این خدمات را پررنگ میکند.
خرید با کارت چقدر کارمزد دارد؟
یکی از نکات مهم برای مشتریان این است که همه کارمزدهای مربوط به کارت بانکی از دارنده کارت دریافت نمیشود. تراکنش خرید کارتی مشمول کارمزد است، اما پرداخت این مبلغ بر عهده پذیرنده یا فروشگاه قرار دارد.
بر اساس نرخ جدید، برای تراکنشهای تا سقف یک میلیون تومان، مبلغ ثابت ۲۰۰ تومان دریافت میشود و برای تراکنشهای بالاتر از یک میلیون تومان، معادل دو دههزارم مبلغ تراکنش بهعنوان کارمزد محاسبه خواهد شد. از ابتدای آذرماه ۱۴۰۵ نیز کف مبلغ کارمزد سهم پذیرنده ۲۴۰ تومان تعیین شده است.
بنابراین مشتری هنگام خرید معمولاً این مبلغ را به شکل مستقیم در فیش پرداختی خود مشاهده نمیکند، اما کارمزد تراکنش بخشی از هزینهای است که در زنجیره ارائه خدمات پرداخت وجود دارد و در نهایت میتواند بر هزینههای فعالیت فروشگاهها نیز اثر بگذارد.
برداشت از خودپرداز؛ چه زمانی باید پول بدهید؟
برداشت وجه نقد از خودپردازهای همان بانک همچنان مشمول کارمزد نیست، اما اگر مشتری از خودپرداز بانکی دیگر و بهصورت بینبانکی وجه نقد دریافت کند، کارمزد دریافت خواهد شد.
نرخ جدید برای برداشت وجه نقد از خودپرداز بهصورت بینبانکی معادل ۰.۵ درصد مبلغ تراکنش با کف ۳۰۰ تومان تعیین شده است. بنابراین هرچه مبلغ برداشت افزایش پیدا کند، کارمزد نیز بر اساس درصد تعیینشده افزایش خواهد یافت.
این تفاوت میان برداشت درونبانکی و بینبانکی باعث میشود انتخاب خودپرداز برای مشتری اهمیت بیشتری پیدا کند؛ موضوعی که شاید در مبالغ کوچک چندان محسوس نباشد، اما در برداشتهای بالاتر میتواند هزینه بیشتری به همراه داشته باشد.
بانکها تخفیف میدهند، اما اصل ماجرا پابرجاست
بانک مرکزی برای ایجاد رقابت میان بانکها امکان تخفیف در کارمزدها را نیز در نظر گرفته است. بانکها میتوانند برای مشتریان خود تا ۳۰ درصد تخفیف اعمال کنند و برای برخی گروههای خاص نیز سقف تخفیف بالاتری تعیین شده است.
این امکان میتواند در صورت اجرای واقعی، بخشی از فشار هزینهای ایجادشده را کاهش دهد و رقابت میان بانکها را افزایش دهد. با این حال، میزان استفاده مشتریان از این تخفیفها و نحوه اجرای آن در هر بانک اهمیت زیادی دارد و باید دید آیا رقابت در بازار بانکی واقعاً به کاهش هزینه خدمات برای مشتری منجر خواهد شد یا خیر.
کارمزد جدید؛ بهای واقعی خدمات یا انتقال هزینه به مشتری؟
اصل دریافت کارمزد برای خدمات بانکی موضوع تازهای نیست و بانکها برای ارائه بسیاری از خدمات خود هزینههایی را متحمل میشوند. مسئله اصلی در بازنگری جدید، میزان افزایش این هزینهها و تناسب آن با کیفیت خدمات است.
وقتی برخی کارمزدها در یک سال تا ۶۰ درصد افزایش پیدا میکنند، انتظار مشتری این است که در مقابل، کیفیت خدمات دیجیتال، سرعت پاسخگویی، پایداری سامانههای بانکی و امنیت تراکنشها نیز ارتقا پیدا کند. در غیر این صورت، افزایش کارمزد بدون بهبود محسوس خدمت میتواند احساس نارضایتی را در میان مشتریان افزایش دهد.
از سوی دیگر، بانکها نیز استدلال میکنند که هزینه ارائه خدمات الکترونیکی، زیرساختهای فناوری، امنیت شبکه و نگهداری سامانهها افزایش یافته و تثبیت کارمزدها در بلندمدت امکانپذیر نیست. بنابراین چالش اصلی، یافتن نقطهای میان «هزینه واقعی ارائه خدمت» و «توان پرداخت مشتری» است.
در نهایت، جدول جدید کارمزدهای بانکی را نمیتوان صرفاً مجموعهای از اعداد تازه در بخشنامه بانک مرکزی دانست. این ارقام مستقیماً با زندگی روزمره میلیونها مشتری بانکی ارتباط دارند؛ از فعالسازی اینترنتبانک و دریافت پیامک گرفته تا صدور کارت و برداشت وجه از خودپرداز.
برای مشتری، شاید ۲ هزار تومان فعالسازی اینترنتبانک یا ۳۰ هزار تومان کارت المثنی در نگاه نخست رقم بزرگی نباشد، اما وقتی دهها خدمت بانکی همزمان افزایش قیمت پیدا میکنند، مجموع این هزینهها میتواند در طول سال رقم قابل توجهی شود. به همین دلیل، معیار اصلی ارزیابی کارمزدهای جدید نه فقط میزان افزایش آنها، بلکه کیفیت خدمتی است که مشتری در ازای این هزینه دریافت میکند.
- نویسنده : سردبیر هوژان
